Phần 2: Tế bào gốc là gì, gồm những loại nào và có ứng dụng ra sao?

Sau khi đã hiểu được nhiều về ngành công nghệ sinh học vốn được mọi người đang chú ý. Tôi sẽ tiếp tục với việc phân tích cho bạn hiểu được tế bào gốc là gì? Chúng làm gì trong cơ thể chúng ta? Chúng ta cần chúng để đạt được những mục tiêu nào?…

Đối với mọi người, việc phân biệt tế bào và tế bào gốc tưởng chừng như đơn giản. Song, để có thể phân biệt chúng, bạn không thể dùng mắt nhận biết. Cơ thể của chúng ta cấu thành từ nhiều khối cấu trúc khác nhau.

Một cơ thể con người được hình thành từ nhiều cơ quan như não, tim, gan,… Mỗi cơ quan lại được tạo nên bằng các mô có kích thước tương đối nhỏ hơn. Các mô này lại được cấu tạo từ rất nhiều tế bào. Mặc dù chúng ta có thể kể đến kích thước nhỏ hơn, tuy nhiên tế bào đã được định nghĩa như một đơn vị chức năng của cơ thể.

Tế bào gốc là gì?

Mặc dù việc phân biệt tế bào và tế bào gốc khó hơn những gì mọi người thường nghĩ. Đặc biệt, có nhà khoa học không phải lúc nào cũng thống nhất với nhau được tế bào như thế nào thì được xem là tế bào gốc. Song, chúng ta vẫn phải có một tiêu chuẩn để xác định thế nào là một tế bào gốc.

tế bào gốc biệt hóa

Tế bào gốc là gì?- Khi chúng có khả năng tự tạo mới và tiềm năng biệt hóa

Theo đó, một tế bào gốc phải hai đặc điểm mang tính quyết định. Một là, chúng có khả năng “tự tạo mới”, nghĩa là chúng có khả năng phân chia để tạo ra nhiều tế bào gốc khác. Hai là, một tế bào gốc phải có “tiềm năng biệt hóa”, hiểu đơn giản rằng chúng có thể tạo nên nhiều loại tế bào khác nhau.

Như vậy, chúng ta có thể định nghĩa tế bào gốc như sau: “Một tế bào gốc thực sự phải có khả năng tự tạo mới và tiềm năng biệt hóa”.

Tại sao có sự quan tâm như vậy trong các tế bào gốc?

Khi hiểu được tế bào gốc là gì, chúng ta cần nghiên cứu về chúng. Các nhà nghiên cứu và bác sĩ hy vọng các nghiên cứu về tế bào gốc có thể giúp:

Tăng sự hiểu biết về cách các bệnh xảy ra

Bằng cách xem các tế bào gốc biệt hóa thành các tế bào trong xương, cơ tim, dây thần kinh và các cơ quan và mô khác, các nhà nghiên cứu và bác sĩ có thể hiểu rõ hơn về các bệnh và tình trạng phát triển của chúng như thế nào.

Tạo ra các tế bào khỏe mạnh để thay thế các tế bào bị bệnh (y học tái sinh)

Tế bào gốc có thể được định hướng để trở thành các tế bào cụ thể. Chúng có thể được sử dụng để tái tạo và sửa chữa các mô bị bệnh hoặc bị hư hỏng ở người.

Liệu pháp cho các bệnh không có khả năng điều trị dứt điểm

Những bệnh như: chấn thương tủy sống; tiểu đường loại 1; bệnh Parkinson; xơ cứng teo cơ bên; bệnh Alzheimer; bệnh về tim; đột quỵ; bỏng; ung thư; viêm xương khớp;… chúng có thể được điều trị nhờ vào công nghệ tế bào gốc.

Tiềm năng tạo mô mới trong công nghệ cây ghép (y học tái tạo)

Tế bào gốc có thể có tiềm năng được nuôi cấy và định hướng để trở thành mô mới. Từ đây chúng ta có thể sử dụng trong cấy ghép và y học tái tạo. Các nhà khoa học đã và đang nghiên cứu về tiềm năng này nhằm đem đến một sự thay đổi “cách mạng” trong y học tái tạo.

Thử nghiệm thuốc mới mang tính an toàn và hiệu quả

Trước khi sử dụng thuốc điều trị ở người, các nhà nghiên cứu có thể sử dụng một số loại tế bào gốc để kiểm tra thuốc về độ an toàn và chất lượng. Để thử nghiệm các loại thuốc mới chính xác, các tế bào phải được lập trình để có được các thuộc tính của loại tế bào mà thuốc nhắm đến. Kỹ thuật lập trình các tế bào thành các tế bào cụ thể vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu.

Ví dụ, các tế bào thần kinh có thể được tạo ra để thử nghiệm một loại thuốc mới cho bệnh nhân thần kinh. Các xét nghiệm có thể cho thấy liệu loại thuốc mới này có ảnh hưởng gì đến các tế bào hay không và liệu các tế bào có bị tổn hại hay không.

Tế bào gốc có nguồn gốc từ đâu?

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra một số nguồn gốc của tế bào gốc (Sau đây chúng ta tự hiểu nguồn gốc chính là sự phân loại tế bào gốc một cách cơ bản nhất):

Tế bào gốc phôi

Những tế bào gốc này đến từ phôi (đã được 3-5 ngày tuổi). Ở giai đoạn này, một phôi được gọi là phôi nang và chúng có khoảng 150 tế bào.

Đây là những tế bào gốc đa năng, có nghĩa là chúng có thể phân chia thành nhiều tế bào gốc hơn hoặc có thể trở thành bất kỳ loại tế bào nào trong cơ thể. Tính linh hoạt này cho phép các tế bào gốc phôi được sử dụng để tái tạo hoặc sửa chữa các mô và cơ quan bị bệnh.

Tế bào gốc trưởng thành

Những tế bào gốc này được tìm thấy với số lượng nhỏ trong hầu hết các mô trưởng thành, chẳng hạn như tủy xương hoặc mỡ. So với tế bào gốc phôi, tế bào gốc trưởng thành có khả năng hạn chế hơn để tạo ra các tế bào khác nhau của cơ thể.

tế bào gốc lấy từ mỡ, tủy xương

Tế bào gốc có thể được lấy từ mỡ hoặc tủy xương

Cho đến gần đây, các nhà nghiên cứu nghĩ rằng tế bào gốc trưởng thành chỉ có thể tạo ra các loại tế bào tương tự. Chẳng hạn, các nhà nghiên cứu nghĩ rằng các tế bào gốc cư trú trong tủy xương chỉ có thể sinh ra các tế bào máu.

Tuy nhiên, bằng chứng mới nổi cho thấy các tế bào gốc trưởng thành có thể tạo ra nhiều loại tế bào khác nhau. Ví dụ, tế bào gốc tủy xương có thể tạo ra các tế bào cơ xương hoặc tim.

Nghiên cứu này đã dẫn đến các thử nghiệm lâm sàng ở giai đoạn đầu để kiểm tra tính hữu ích và an toàn ở người. Ví dụ, các tế bào gốc trưởng thành hiện đang được thử nghiệm ở những người mắc bệnh thần kinh hoặc tim.

Tế bào gốc chu sinh

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra tế bào gốc trong nước ối cũng như máu cuống rốn. Những tế bào gốc này cũng có khả năng thay đổi thành các tế bào chuyên biệt.

Nước ối lấp đầy túi bao quanh và bảo vệ thai nhi đang phát triển trong tử cung. Các nhà nghiên cứu đã xác định các tế bào gốc trong các mẫu nước ối được lấy từ phụ nữ mang thai để kiểm tra các bất thường – một phương pháp gọi là chọc ối.

Song, chúng ta vẫn cần nghiên cứu thêm về tế bào gốc nước ối để hiểu tiềm năng của chúng.

Kỹ thuật thay đổi tế bào gốc trưởng thành thành tế bào gốc phôi

Các tế bào trưởng thành bị thay đổi để có các đặc tính của tế bào gốc phôi (tế bào gốc đa năng cảm ứng). Các nhà khoa học đã chuyển đổi thành công tế bào trưởng thành thường xuyên thành tế bào gốc bằng cách lập trình lại gen. Bằng cách thay đổi gen trong các tế bào trưởng thành, các nhà nghiên cứu có thể lập trình lại các tế bào để hoạt động tương tự như tế bào gốc phôi.

thay đổi tế bào gốc

Kỹ thuật thay đổi tế bào gốc trưởng thành thành tế bào gốc phôi đang được nghiên cứu

Kỹ thuật mới này có thể cho phép các nhà nghiên cứu sử dụng các tế bào được lập trình lại thay vì tế bào gốc phôi và ngăn chặn sự từ chối hệ thống miễn dịch của các tế bào gốc mới. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn chưa biết liệu sử dụng tế bào trưởng thành bị thay đổi có gây ra tác dụng phụ ở người hay không.

Các nhà nghiên cứu đã có thể lấy các tế bào mô liên kết thường xuyên và lập trình lại chúng để trở thành các tế bào tim chức năng. Trong các nghiên cứu, động vật bị suy tim được tiêm tế bào tim mới đã cải thiện chức năng tim và thời gian sống sót.

Tại sao có tranh cãi về việc sử dụng tế bào gốc phôi?

Nếu bạn là một người chuyên đọc và tìm hiểu thông tin về tế bào gốc, chắc chắn bạn biết về tranh cãi trong việc sử dụng tế bào gốc phôi. Vậy tại sao lại xảy ra những tranh cãi này?

Tế bào gốc phôi thu được từ phôi giai đoạn đầu – một nhóm tế bào hình thành khi trứng của phụ nữ được thụ tinh với tinh trùng của người đàn ông trong phòng khám thụ tinh ống nghiệm. Bởi vì tế bào gốc phôi người được chiết xuất từ ​​phôi người, nên một số câu hỏi và vấn đề đã được đặt ra về đạo đức của nghiên cứu tế bào gốc phôi.

Viện Y học quốc gia Mỹ đã tạo ra các hướng dẫn cho nghiên cứu tế bào gốc ở người vào năm 2009. Các hướng dẫn xác định tế bào gốc phôi và cách chúng có thể được sử dụng trong nghiên cứu, và bao gồm các khuyến nghị cho việc hiến tế bào gốc phôi. Ngoài ra, hướng dẫn nêu các tế bào gốc từ phôi được tạo ra bởi thụ tinh trong ống nghiệm chỉ có thể được sử dụng khi phôi không còn cần thiết.

Những phôi này đến từ đâu?

Phôi được sử dụng trong nghiên cứu tế bào gốc phôi đến từ trứng được thụ tinh tại các phòng thụ tinh ống nghiệm nhưng không bao giờ được cấy vào tử cung của người phụ nữ. Các tế bào gốc được tặng với sự đồng ý từ các nhà tài trợ. Các tế bào gốc có thể sống và phát triển trong các dung dịch đặc biệt trong ống nghiệm hoặc đĩa petri trong phòng thí nghiệm.

Tại sao các nhà nghiên cứu không thể sử dụng tế bào gốc trưởng thành thay thế?

Mặc dù nghiên cứu về tế bào gốc trưởng thành có triển vọng, nhưng tế bào gốc trưởng thành có thể không linh hoạt và bền như tế bào gốc phôi. Tế bào gốc trưởng thành có thể không được định hướng để tạo ra tất cả các loại tế bào, điều này hạn chế cách sử dụng tế bào gốc trưởng thành để điều trị bệnh.

Tế bào gốc trưởng thành cũng có nhiều khả năng chứa những bất thường do các mối nguy môi trường, chẳng hạn như độc tố hoặc từ các lỗi mà các tế bào mắc phải trong quá trình sao chép. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng các tế bào gốc trưởng thành có khả năng thích nghi cao hơn so với suy nghĩ ban đầu.

Tất cả những gì tôi chia sẻ cho bạn trong phần này tập trung ở tế bào gốc là gì? Phân loại tế bào gốc và một số phần quan trọng mà bạn cần hiểu hơn khi tìm hiểu về tế bào gốc. Trong các phần tiếp theo, tôi sẽ tập trung làm rõ nhiều vấn đề hơn nữa về tế bào gốc.

Phần 2: Tế bào gốc là gì, gồm những loại nào và có ứng dụng ra sao?
5 (100%) 2 votes

Chia sẻ bài viết này

Không có bình luận

Thêm của bạn